İyi bir web tasarım teklifi, neyin yapılacağını, ne zaman teslim edileceğini ve sitenin kime ait olacağını kalem kalem yazar. Sözleşme de bu kalemleri iki tarafı bağlayan bir metne çevirir. İkisi de belirsiz bırakılırsa, iş ortasında “Bu fiyata dahil değildi” tartışması çıkar.
Biz web tasarım işlerinde teklifi kalem kalem yazarız; çünkü karşı tarafın ne aldığını görmesi gerekir. Bu yazıda bir web sitesi teklifinde bulunması gereken maddeleri ve sözleşmede dikkat edeceğiniz noktaları anlatıyoruz. Fiyat konuşmuyoruz; o konu için web tasarım fiyatları yazısına bakabilirsiniz.
Web sitesi teklifinde hangi kalemler yazılı olmalı?
Teklifte kapsam, sayfa sayısı, teslim süresi, revizyon hakkı, içeriği kimin hazırlayacağı, alan adı ve barındırma sahipliği, kaynak dosyalar, bakım ve ödeme planı bulunmalıdır. Bu kalemlerden biri eksikse, o konuda sonradan anlaşmazlık çıkma ihtimali yükselir.
Teklif alırken şu kontrol listesini yanınızda tutun:
- Kapsam: Sitenin ne işe yarayacağı. Tanıtım sitesi mi, form toplayan site mi, online satış yapan site mi?
- Sayfa sayısı ve türü: Ana sayfa, hizmet sayfaları, hakkımızda, iletişim gibi sayfaların listesi.
- Teslim süresi: Ne zaman başlayıp ne zaman teslim edileceği ve sürenin neye bağlı olduğu.
- Revizyon: Kaç tur düzeltme hakkı olduğu.
- İçerik: Yazı ve görselleri kimin hazırlayacağı.
- Alan adı ve barındırma: Kimin adına alınacağı, kimin ödeyeceği.
- Kaynak dosyalar ve erişim: Teslimde hangi şifre ve dosyaların size verileceği.
- Güncelleme ve bakım: Yayından sonra neyin dahil olduğu.
- Ödeme planı: Hangi aşamada ne kadarının ödeneceği.
- SEO ayarları: Başlık, açıklama, hız ve mobil uyum gibi temel işlerin dahil olup olmadığı.
Bu listeyi her teklifle karşılaştırın. Bir ajans yalnızca “web sitesi yapılacaktır” yazıp altına bir rakam koyuyorsa, soru işaretleri sizde kalır. Tek cümlelik bir teklifi kabul etmeden önce eksik kalemleri yazılı olarak isteyin.
Kapsam, sayfa sayısı ve teslim süresi nasıl yazılmalı?
Kapsam, sitenin neleri içerip neleri içermediğini söyler. Sayfa sayısı ve teslim süresi bu kapsamın ölçülebilir kısmıdır. Üçü de rakam ve liste olarak yazılırsa hem siz hem ajans aynı şeyi beklersiniz. “Kurumsal site” gibi geniş bir ifade tek başına yeterli değildir.
Kapsamı yazarken sayfaları tek tek sayın. Örneğin “Ana sayfa, hakkımızda, dört hizmet sayfası, blog ve iletişim” gibi bir liste, “kurumsal site” ifadesinden çok daha net bir söz verir. Bir de dahil olmayanları yazın. Çok dilli yapı, online ödeme ya da üyelik sistemi gibi eklentiler varsa, bunların teklife girip girmediği açıkça görünmeli.
Teslim süresi için iki şey sorun:
- Süre hangi gün başlıyor? Sözleşme imzası mı, ilk ödeme mi, içeriklerin teslimi mi?
- Süre neye bağlı? İçerik ve onaylar gecikirse tarih kayar mı?
İkinci soru çok önemlidir. Web sitesi işlerinde gecikmenin en sık nedeni, içeriğin ve onayın zamanında gelmemesidir. Bu yüzden iyi bir teklif, hangi aşamada sizden ne beklendiğini de yazar. Böylece “sizden onay gelmedi” ya da “ajans geciktirdi” tartışması başlamadan çözülür.
Sitenin hangi türde yapılacağı da kapsamı etkiler. Hazır altyapı mı özel tasarım mı sorusu için hazır site mi özel tasarım mı yazısı yol gösterir.
Revizyon ve içerik sorumluluğu sözleşmede nasıl belirlenir?
Revizyon, teslim edilen tasarımda istenen düzeltme turlarıdır. İçerik sorumluluğu ise yazı, fotoğraf ve logoyu kimin hazırlayacağını belirler. İkisi de net yazılmazsa süre ve maliyet büyür. Sözleşmede tur sayısı, her turun sınırı ve içeriğin sahibi açıkça yazılmalıdır.
Revizyon için şunları netleştirin:
- Kaç revizyon turu var?
- Tasarım onaylandıktan sonra yapılan değişiklikler revizyon mu sayılır, ek iş mi?
- Her turda tüm sayfalar için tek liste mi verilecek, yoksa parça parça mı değişiklik istenecek?
Küçük bir örnek verelim. Denizli’de bir mobilya mağazası, tasarım onaylandıktan sonra tüm ürün kategorilerinin yeniden düzenlenmesini isterse, bu bir revizyon değil, yeni bir iştir. Bunu önceden yazmak, sonradan “neden ek ücret çıktı” sorusunu ortadan kaldırır.
İçerik tarafında da iki seçenek vardır. Yazıları ve fotoğrafları siz hazırlarsınız ya da ajans hazırlar. İkisinin ücreti ve süresi farklıdır. Kendi içeriğinizi getirecekseniz, ne zaman teslim edeceğinizi de yazın. Ajans hazırlayacaksa, kaç sayfa için ve kaç düzeltme hakkıyla yapılacağını sorun.
Ayrıca fotoğrafların telif durumuna dikkat edin. Stok görsel kullanılıyorsa lisansı kimin aldığı, size ait fotoğraflar kullanılıyorsa izin durumu sözleşmede geçmelidir.
Alan adı, barındırma ve kaynak dosyalar kime ait olmalı?
Alan adı sitenin adresidir (örneğin ventiajans.com). Barındırma, yani hosting, site dosyalarının durduğu sunucudur. Kaynak dosyalar ise sitenin yönetim paneli ve tasarım dosyalarıdır. Üçünün de işletme adına kayıtlı olması ve erişimin işletmeye verilmesi, işletme için iyi bir uygulamadır; yasal bir zorunluluk değil, pratik bir öneridir.
Bu madde, ajans değiştirmek istediğinizde hayat kurtarır. Alan adı ajansın hesabında kayıtlıysa, ayrılmak istediğinizde adresinizi geri almak zor olabilir. Bu yüzden teklife şu soruları yazdırın:
- Alan adı kimin adına kayıt edilecek? Önerilen cevap “işletme adına” olmasıdır.
- Yıllık yenileme ücretini kim ödeyecek, hatırlatmayı kim yapacak?
- Barındırma kimin hesabında, süresi dolarsa ne olur?
- Teslimde yönetim paneli şifreleri ve tasarım dosyaları verilecek mi?
- Analiz ve arama sonuçları araçlarının hesapları kimin adına açılacak?
Son soruya özel olarak bakın. Arama sonuçlarını izleyen ücretsiz bir araç olan Google Search Console’da site sahipliği doğrulanır. Google bunu site sahipliği doğrulama sayfasında anlatıyor. Bu hesabın işletmenin kendi Google hesabına bağlı olması, siteyle ilgili verilerin her zaman sizde kalmasını sağlar.
Güncelleme, bakım ve ödeme planı nasıl yazılmalı?
Güncelleme ve bakım, site yayına girdikten sonra yapılan işlerdir. Ödeme planı ise paranın hangi aşamada ödeneceğini belirler. İkisi de teklifte açıkça yer almalıdır. Aksi halde teslimden sonra “bu bakım kapsamında değil” ya da “ödeme ne zaman” tartışması çıkabilir.
Bakım için şunu sorun: Yayından sonra ilk dönemde çıkan hatalar ücretsiz mi düzeltiliyor? Güvenlik güncellemelerini kim yapıyor? Yeni sayfa eklemek ya da bir metni değiştirmek ücrete bağlı mı? Bunların cevabı “kapsam dışı” ise, hangi işin ne kadar süreyle kapsam dışı olduğunu görün.
Ödeme planında da aşamalar belli olmalı. Ödeme genellikle işin başlangıcında, tasarım onayında ve teslimde parçalara bölünür. Bu bir kural değil, yaygın bir düzendir; sizin işiniz için farklı olabilir. Önemli olan, her ödemenin hangi aşamaya karşılık geldiğini yazılı görmenizdir.
Fatura ve vergi bilgileri de bu bölümde yer alır. Tutarların KDV dahil mi hariç mi yazıldığına bakın. Rakamların nasıl oluştuğunu anlamak için web tasarım ajansı seçerken nelere dikkat edilmeli yazısındaki soru listesi de işinize yarar.
SEO ayarları teklife nasıl girer?
SEO ayarları, sitenin arama motorlarında bulunabilmesi için yapılan temel düzenlerdir. Sayfa başlıkları, açıklamalar, mobil uyum, hız ve düzgün adres yapısı bunlara girer. Teklifte bu işlerin dahil olup olmadığı yazılmalıdır; “SEO uyumlu site” tek başına bir vaat sayılmaz.
Google’ın kendi SEO başlangıç rehberi, temel işlerin neler olduğunu gösterir. Teklifi bu rehberle karşılaştırıp hangi kalemlerin yer aldığını kontrol edebilirsiniz.
Burada dürüst olmak gerekir. Hiçbir ajans, sitenin belli bir sırada çıkacağını önceden garanti edemez. Teklifte “ilk sayfada çıkarız” gibi bir cümle görürseniz dikkatli olun. Hazırlanan şey, aramaya uygun bir temeldir; sıralamayı Google belirler. Sitenin temelini kurma ayrıntıları için SEO uyumlu web sitesi yazısına bakabilirsiniz.
Sürekli SEO çalışması istiyorsanız bunun web tasarımdan ayrı bir hizmet olduğunu unutmayın. Web sitesi teklifinde sadece temel ayarlar bulunur; devamlı çalışma ayrı bir teklifle konuşulur.
Sözleşmede nelere dikkat edilmeli, hukuki destek gerekir mi?
Sözleşmede tarafların bilgileri, işin kapsamı, süre, ödeme, fesih koşulları, telif ve gizlilik maddeleri bulunur. Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Bağlayıcı bir sözleşme imzalayacaksanız, metni bir avukata göstermeniz en güvenli yoldur.
Yine de imzadan önce kendi gözünüzle kontrol edebileceğiniz birkaç madde var:
- Taraf bilgileri: İşletmenin ve ajansın tam unvanı, vergi bilgileri ve iletişim adresi.
- Teslim ve onay: Teslimin nasıl yapılacağı, kabul için ne kadar süre tanınacağı.
- Fesih: İş yarıda kalırsa hangi ödemelerin iade edileceği ya da edilmeyeceği.
- Telif ve kullanım hakkı: Tasarımın, kodun ve görsellerin kime ait olacağı.
- Gizlilik: Verdiğiniz bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılmayacağı.
Bunları okurken anlamadığınız bir ifade varsa, ajanstan sade bir dille açıklamasını isteyin. Cevap geçiştiriliyorsa bu da bir işarettir. Ayrıca sözlü verilen sözlerin yazıya geçtiğinden emin olun. Telefonda ya da mesajda konuşulan her şey sözleşmede yoksa, sonradan ispatı zorlaşabilir.
Bizim düzenimiz sade: önce sorununuzu ve isteklerinizi dinleriz, sonra neye ihtiyaç olduğunu ve neler yapacağımızı kalem kalem yazarız. Siz de her ajansta aynı netliği arayın. Sorularınız için bize ulaşın.
Sık sorulan sorular
Web tasarım teklifi ve sözleşmesi aynı şey mi?
Hayır. Teklif, işin neyi kapsadığını ve ne kadara yapılacağını gösteren ön belgedir. Sözleşme ise bu şartları iki tarafı bağlayan resmî metne dönüştürür. Teklif kabul edilince sözleşme hazırlanır; teklifteki kalemler sözleşmeye de aynen geçmelidir.
Web sitesi teklifi hazırlarken neler sorulur?
Sitenin amacı, sayfa sayısı, istenen özellikler, içeriğin kimden geleceği, teslim tarihi ve mevcut alan adı sorulur. Ne kadar ayrıntılı bilgi verirseniz teklif o kadar net olur. Teklif isterken bu soruların cevaplarını hazırlamak süreci hızlandırır.
Alan adı ajansın adına kayıtlı olabilir mi?
Mümkündür ama önerilmez. Alan adı sitenizin adresidir; işletme adına kayıtlı olması sahipliği güvence altına alır. Ajans adına kayıtlıysa, ayrılırken adresin devri zorlaşabilir. Teklifte kayıt sahibini ve yenileme sorumluluğunu mutlaka yazdırın.
Sözleşmeyi avukata göstermem gerekir mi?
Zorunlu değildir ama büyük bütçeli ya da uzun süreli işlerde yararlıdır. Bu yazı hukuki tavsiye vermez. Bağlayıcı sözleşme imzalamadan önce avukat desteği almak, fesih ve telif gibi maddelerde riski azaltır.
Teklifte hangi madde en çok unutulur?
Genellikle alan adı ve barındırma sahipliği, teslimde verilecek erişimler ve yayından sonraki bakım kapsamı unutulur. Üçü de site yayına girdikten sonra gündeme geldiği için ilk bakışta önemsiz görünür. Teklif aşamasında yazılı sormak en kolay çözümdür.